Jak nie zostałem mężczyzną

Ostatnio skłaniam się bardziej ku rdestowi

Uważam, że jest błędna. Należy zasiać łubin

Czyli co model żuć pszczoły, cierpieć w milczeniu, a jak nie wyjdzie w życiu to sznur jest twoim zdaniem okej?

Rób co ci się podoba.

Bo autor krytykuje pewne cechy które mu przeszkadzały być sobą. Cechy które własnie utożsamiał z byciem prawdziwym facetem, a które wpoił mu ojciec i kultura.

Autor naprawdę nie jest bardziej odkrywczy niż na przykład John Stoltenberg, który uważa, że każda męskość jest toksyczna i nie istnieje pojęcie nietoksycznej, pozytywnej męskości, tak jak nie istnieje zdrowy nowotwór.

Ba, Stoltenberg uważa wręcz, że nie istnieje coś takiego jak "męskość" czy "pozytywne cechy męskości" – twierdzi bowiem, że każda cecha, o której możemy powiedzieć, że jest pozytywną cechą męską, jest po prostu cechą dobrej osoby, która płci mieć nie musi, a sama "męskość" to tożsamość, która wywodzi się z walki, kontestacji i z opozycji wobec tego, co postrzeganą męskością nie jest.

Problem w tym, że nasz autor mógłby przytoczyć po prostu parę 40-letnich cytatów ze Stoltenberga i zamknąć cały wywód na tym etapie – ale on poświęca tysiące słów po to, żeby przeprowadzić czytelników przez cały proces odkrywania siebie i swojego podejścia do męskości, a następnie doprowadza nas do konkluzji, że po przeczytaniu wielu feministycznych autorek doszedł do wniosku, że prawdziwa męskość jest wtedy, kiedy rezygnuje się z tego, co jest uważane za męskie i słucha się tego, co mówią kobiety.

(Jednocześnie pisząc o "nadrzędnym prawie do wielopłaszczyznowej dominacji" – co jest w tym kontekście tym bardziej śmieszne. Myślałem, że z tego nurtu myślenia wyszliśmy jakieś 30 lat temu, ale nie wiem – może coś przespałem…)

Nie wynika z tego tak naprawdę nic dla czytelnika – zwłaszcza takiego, który sam zmaga się ze swoją tożsamością i identyfikacją siebie. Biorąc pod uwagę współczesny krajobraz zwłaszcza, takim podejściem – podejściem do prawdziwej męskości jako rezygnacji z czegokolwiek tradycyjnie uważanego za męskie i męskości jako wsłuchanie się w głosy kobiet – nie przekona nikogo. Bo nie jest w żadnym wypadku pozytywnym wzorcem. Mówi po prostu, że męskość jest zła, a jedyna dobra męskość to męskość, której nie ma, której nie widać, która nie jest w żaden sposób wyrażana.

Oh nie, znowu ta straszna toksyczna męskość. Drodzy mężczyźni, kiedy w końcu zrozumiecie, że jesteście tylko niezbyt udanymi kobietami i wszystko co robicie inaczej niż kobiety jest toksyczne?

No i nie wiem skąd wniosek że autor twierdzi, że każdy przejaw męskości jest zły, skoro przytacza bardzo konkretne przykłady. I nawet nie tyle odmawia im wszystkim męskości co bardziej jest rozgoryczony o to, że ich nie spełniał.

Ze słów własnych autora.

Zacząłem czytać kobiety, masowo, zwłaszcza coraz popularniejsze eseistki, jak wspominane Solnit i hooks, Emilie Pine czy Maggie Nelson, zachwyciłem się cyklem Ali Smith i mistrzowskimi czytadłami Sally Rooney, i zdałem sobie sprawę, że prawdziwa męskość, taka, która jest mi w naturalny sposób najbliższa, jest czymś skierowanym do wewnątrz: nie jest nastawiona na podziw i uznanie, ale pozostaje świadomym byciem w świecie przepełnionym nierównością, niesprawiedliwością i przemocą wobec kobiet. Tylko wsłuchując się w ich głos i bez strachu rezygnując z własnego nadrzędnego prawa do wielopłaszczyznowej dominacji jest się najbardziej męskim.

Zwróć uwagę – nie "męskość, którą uważam za najlepszą dla siebie" czy "męskość, którą znalazłem" – tam pada jasno, że to prawdziwa męskość, że tylko w taki sposób jest się najbardziej męskim.

Każdy inny rodzaj męskości jest agresywny, gniewny, pełen złości, dążący do dominacji, próbujący niszczyć to, co jest słabe. Przez cały swój wywód autor nie opisuje ani jednego pozytywnego wzorca – w szkole poczucie wyższości wobec słabszych i kobiet, potem bunt i obwinianie kobiet za męską niedolę, potem cierpienie po cichu, emocjonalne wycofanie, złość, agresja, krzyki, alkoholizm… Nawet wzorce, które pozornie chwali, nie wydają się pozytywne – "ich moralny kompas zawsze wskazuje północ, a za pazuchą noszą zaostrzony nóż" ;)

Na tym polega cały problem – ta męskość zła, tamta zła, siamta zła, ta zbyt agresywna, ta zbyt gniewna, ta stawia się w opozycji do kobiecości. W końcu dochodzimy do pointy całego wywodu, z której wynika, że prawdziwa męskość jest wtedy, kiedy mężczyzna rezygnuje z tej całej tradycyjnej męskości, a zamiast tego skupia się na kobietach i ich cierpieniu w patriarchalnym świecie.

Innymi słowy – prawdziwa męskość jest wtedy, gdy jej nie ma. I to jest najlepsza męskość.

Jednocześnie na Stoltenbergową modłę nie pojawia się nigdzie żaden pozytywny wzorzec męski, a nawet żadna pozytywna cecha męskości – zupełnie tak, jakby autor bał się w ogóle wypowiedzieć takie słowa albo jakby takie zjawisko w świecie autora nigdy nie istniało. Męskość u autora zawsze jest wybrakowana, zawsze jest antagonistyczna, stoi w opozycji wobec czegoś. W końcu sam postanowił stanąć w opozycji wobec męskości i sprawić, żeby była empatyczna, subtelna i uczuciowa – ale nawet to było dla niego wybrakowane, bo nie patrzył na świat oczami kobiet. Dopiero patrząc na świat oczami kobiet doszedł do prawdziwej męskości, która polega na tym, że widzi się cierpienie kobiet i nie dąży się do męskości.

Zabawnym wnioskiem, który można z tego wyciągnąć jest to, że pomimo całego tego swojego rozwoju i poszukiwań, autor nadal definiuje męskość w opozycji do kobiecości – bez kobiet i ich cierpienia w patriarchalnym świecie, autor byłby znów w punkcie wyjścia, nie mając żadnej definicji męskości. ;)

Jak strach przed byciem kierowcą, którym jednak chciałby zostać.

Rzecz w tym, że to nie jest problem z męskością, tylko problem z byciem dorosłym dzieckiem alkoholika i tyrana. Autor jest naprawdę blisko naprawdę dobrego wniosku, kiedy mówi o zimnym wychowie w PGRze i o tym, że naiwnie wierzy, że jego ojciec był dla niego lepszym ojcem niż ten, którego sam miał, a na końcu tego łańcucha gdzieś będzie szczęśliwy syn. Bo tak – jego dziadka prawdopodobnie wychował pradziadek, który przeżył wojnę i sam zmagał się z demonami przeszłości, których nikt mu nie pomógł zgładzić, pradziadek też dołożył pewnie swoje i tak dalej. Każdy jest produktem swoich czasów i swojego wychowania, możemy jedynie starać się unikać błędów przeszłości.

Niestety, autor znowu sprowadza ten problem do męskości, tym razem przeskalowanej, archaicznej i milczącej.

To raczej dość dobrze pokazane zjawisko z którym stykają się młode i wrażliwe chłopaki. A muszą się zmierzyć z byciem pewnego rodzaju outsiderem wobec oczekiwań społecznych.

Zgadza się – i mówię o tym od dawna, że w dzisiejszych czasach brakuje, brakuje wręcz bardzo mocno, sensownych wzorców męskości na miarę XXI wieku. Po prostu ich nie ma. W walce z seksizmem, mizoginią, dziadersami i patriarchatem obalamy kolejne klasyczne i tradycyjne wzory męskich bohaterów, krytykujemy przejawy męskości postrzegane jako toksyczne, cały czas powtarzamy, kim mężczyzna ma nie być i jaki ma się nie stać. Jednocześnie w głównym nurcie ze świecą szukać choćby kilku przykładów bohaterów, których można wskazać palcem i powiedzieć młodemu chłopakowi, że to jest dobry wzór męskości.

Raczej jakie doświadczenia z męskością doprowadziły, go do jakiego miejsca. Jeśli wolisz, to upraszczając - jak niespełnianie wzorców(które utożsamiał z byciem prawdziwym facetem), wpędziło go w białorycerza, zamiast w incela.

Właśnie na tym polega problem – że autor widząc wszystkie wzorce, które mu się nie podobały, postanowił tak naprawdę wyrzec się wszystkiego co kojarzył z męskością i nazwał to prawdziwą męskością, jednocześnie twierdząc, że prawdziwa męskość to świadomość cierpienia kobiet, co jest… Przyznam, dość karkołomnym spojrzeniem na ten problem. Jednocześnie choć głosi poglądy, które można wyczytać u radykalnych feministek z lat 80. nie nazywa się feministą, bo – powiedzmy sobie szczerze – gardzi ludźmi, którzy nazywali się tak i jednocześnie okazywali się hipokrytami.

Co mnie bawi najbardziej to to, że przy całej swojej erudycji i tym oczytaniu autor nie był w stanie znaleźć choćby jednego wzorca męskości, który uznałby za coś dla siebie. Rozumiem, że opętany pragnieniem sprawiedliwej zemsty Edmond Dantès może zniechęcać, ale jeśli nie on, to może taki jeden, co mówił o miłowaniu nieprzyjaciół swoich i nadstawianiu drugiego policzka? Też zły wzorzec? ;)

No i tak na prawdę nie wiem czy ma coś z tego wynikać, jakaś recepta na męskość. Raczej jakie doświadczenia z męskością doprowadziły, go do jakiego miejsca.

I tu jest drugi problem – taki, że zagubiony młody chłopak, który będzie szukał jakiegoś rozwiązania na siebie i swoje życie, prędzej wpadnie w pułapkę jakiegoś pajaca, który mu obieca, że nauczy go być męskim. Zwłaszcza gdy z drugiej strony będzie słuchał, że każdy przejaw męskości jest zły i wybrakowany ;)

Szkoda że tak mało dyskusji a dużo wdółgłosów bo się nie zgadzam czy wręcz chęci pojechania po mnie.

Taki już urok tego dyskursu. Trudno się dziwić – masa mężczyzn uważa, że tego typu teksty są na przykład atakiem na męskość samą w sobie czy jej koncepcję ;)