Tưởng Nhớ Triều Đại Nhà Trần, Hưng Đạo Vương Trần Quốc Tuấn và Tiền Nhân

Triều đại nhà Trần kiên cường và anh dũng, dưới sự dẫn dắt của Thái thượng hoàng Trần Thánh Tông, Hoàng đế đương triều Trần Nhân Tông, cùng vị tướng lỗi lạc Trần Hưng Đạo, đã làm nên lịch sử khi đoàn kết toàn dân Đại Việt đánh bại ba cuộc xâm lăng của đế quốc Mông Cổ vào các năm 1258, 1285 và 1287–1288. Đây là kỳ tích có một không hai trong lịch sử Đông Nam Á, khi hiếm có quốc gia nào thời bấy giờ đứng vững trước sức mạnh quân sự của người Mông Cổ — đế chế hùng mạnh nhất thế giới lúc đó.

Trong Hịch tướng sĩ bất hủ (năm 1284), viết để chuẩn bị cho cuộc kháng chiến chống Nguyên-Mông lần thứ hai, Trần Hưng Đạo (tên thật Trần Quốc Tuấn) — vị anh hùng dân tộc vĩ đại, nhà quân sự kiệt xuất của Việt Nam và thế giới — đã thúc giục tướng sĩ bằng lời hiệu triệu sục sôi:

“Các ngươi sinh ra trên đất này, ăn cơm Việt, uống nước Việt. Mặc áo Việt, nói tiếng Việt — thế mà có kẻ chỉ mải đuổi theo bạc vàng, chìm đắm trong nhung lụa, quên đi trách nhiệm. Giặc kéo đến, liệu của cải có cứu được thân? Hèn nhát có bảo vệ được gia đình?”

“Hãy nhìn những bậc trung thần nghĩa sĩ đời xưa — tên tuổi lưu danh sử sách. Lẽ nào các ngươi không muốn được vinh danh, mà chọn cái chết vô danh?”

“Giờ đây, hãy mài gươm cho sắc, rèn thể chất cho hùng, tôi luyện tinh thần cho thép. Nếu giặc Mông Cổ đến, ta phải đối mặt bằng khí phách. Thà chết vì non sông còn hơn sống tủi nhục!”

(Nguồn: “Hịch Tướng Sĩ” — Trần Hưng Đạo, 1284. Xem thêm: George E. Dutton, Cuộc Nổi Dậy Tây Sơn, Nhà xuất bản Đại học Hawai‘i, 2006; K.W. Taylor, Lịch Sử Việt Nam, Nhà xuất bản Đại học Cambridge, 2013.)

Hàng thế kỷ đã trôi qua, ta thử hình dung xem ngài sẽ nói gì trong thời đại hôm nay:

“Một ngày kia, khi tên ngừng bay, gươm vào vỏ, non sông vẹn nguyên, ta sẽ nhìn lại. Dẫu thương tích đầy mình, ta vẫn mỉm cười — không phải vì hành trình êm ả, mà vì ta đã không lùi bước. Ta sẽ cảm thấy hạnh phúc, không phải vì không có đau thương, mà vì ta không bỏ mặc nghĩa vụ. Và trong khoảng lặng ấy, trái tim ta vang vọng niềm tự hào.”

Chúng ta tự hào — có lẽ là “vô cớ” trong mắt kẻ khác. Nhưng thực ra, niềm tự hào ấy được thừa hưởng từ máu xương, từ những chiến công và hy sinh của tiền nhân. Dẫu chúng ta sinh ra trong di sản của họ, chưa tự mình gây dựng, ta vẫn phải trân trọng. Điều đáng hổ thẹn duy nhất là lãng quên tổ tiên — sống an nhàn mà phụ bạc ký ức về lòng dũng cảm của những người đi trước.

Nguồn Tham Khảo:

1. Trần Hưng Đạo, Hịch Tướng Sĩ, 1284.
2. K.W. Taylor, Lịch Sử Việt Nam. Nhà xuất bản Đại học Cambridge, 2013.
3. George E. Dutton, Cuộc Nổi Dậy Tây Sơn: Xã Hội và Khởi Nghĩa ở Việt Nam Thế Kỷ 18. Nhà xuất bản Đại học Hawai‘i, 2006.
4. Keith Weller Taylor, Sự Ra Đời Của Việt Nam. Nhà xuất bản Đại học California, 1983.
5. Ben Kiernan, Việt Nam: Lịch Sử Từ Khởi Thủy Đến Hiện Tại. Nhà xuất bản Oxford, 2017.