Orta Çağ Bizansı’nda imparatorun tahttaki iddiasını güçlendirmek için bir takım propagandavari, imparatora kutsiyet atfeden sembolik tasvirler kullanılmıştır. Bunlardan biri de **“sağ el” sembolizmidir**. Sağ el, Hristiyan ikonalarında **kutsal transfer**e işaret ederdi; yani elin dokunduğu kişinin, kendisinde daha önce var olmayan kutsal bir gücü veya öğeyi kendi içine alması anlamına geliyordu.

Hristiyan ikonalarında sağ el özellikle İsa’yı vaftiz eden **Vaftizci Yahya** ile ilişkilendirilirdi. İkonalarda Yahya, İsa’yı hep sağ kolu ile vaftiz ederdi ve aynı zamanda **kutsal lütuf ve işaret**, gökten beyaz bir güvercin şeklinde inerken resmedilirdi (Görsel 2, Hosios Loukas Manastırı).

Bu kutsal detay, ilk olarak **I. Basileios** ve **Aleksandros**’un sikkeleri döneminde olmak üzere, imparatorluk sarayının kendini meşrulaştırma çabalarında büyük rol oynamıştır. Bütün detaylar, imparatorun Tanrı tarafından seçildiğine ve onun Tanrı’nın yeryüzündeki elçisi olduğuna işaret etmeliydi. İmparator her zaman kutsal olan ile iç içe olmalıydı. Bunun en güzel örneklerinden biri, şu an Moskova’da bulunan fildişi bir plaka üzerindeki, **VII. Konstantinos**’un İsa’nın sağ eli tarafından kutsandığı taç giyme sahnesidir. VII. Konstantinos, aynı zamanda Yahya’nın sağ kol rolüğünü o zamanlar Müslüman olan Antakya’dan getirterek Konstantinopolis’e nakleden kişidir.

Bu sembolizm yalnızca tasvirlerle değil, Konstantinopolis’e getirilen rolüklerle de desteklenmiştir. Yahya’nın sağ kolunun büyük bir kısmı (eli de dahil olmak üzere), Yerebatan Sarnıcı’nın yanındaki **Fenerli Meryem Ana Kilisesi’ne (Theotokos Chalkoprateia)** getirilmiştir. Vaftizci Yahya’nın kolu, bir zamanlar İsa’yı vaftiz ederken şimdi ise imparatorun himayesi altında ona işaret etmekteydi. Rolük aynı zamanda büyük bir **prestij** anlamına geliyordu. Vaftizci Yahya’nın üzerinde haç bulunan asası da yine Fenerli Meryem Ana Kilisesi’ndeydi ve taç giyme törenlerinde imparatorun kutsanması için kullanılırdı. Böylece Vaftizci Yahya, sağ kolu ve diğer rolükleri ile imparatoru kutsamış sayılırdı.

Günümüzde bu rolük, Topkapı Sarayı’nda Vaftizci Yahya’nın kafatasının üst bölümüyle birlikte sergilenmektedir (Görsel 4 ve 5). Şu an içinde bulunduğu mahfaza ise Yunanlılar değil, İtalyanlar tarafından yapılmıştır. Mahfaza biçimi Bizans stiline oldukça aykırıdır; çünkü **Novgorodlu Antonios**, 1200 yılında rolüğün kemiklerinin tamamının görülebildiğini ve dirsek kemiğinin içine, bilek ekleminin üzerine yerleştirilmiş Yahya’ya ait olduğunu belirten bir plaka bulunduğunu yazar. Bu tarz heykelvari bir mahfaza, Ortodoks Bizanslılar tarafından put olarak görülebileceği için tercih edilmezdi.

Rolük, muhtemelen **I. Bayezid** döneminde Katolik Rodos Şövalyeleri’nin eline hediye olarak geçmiş ve ardından yeni mahfazasına kavuştuktan sonra 16. yüzyılda tekrar Osmanlı himayesine girmiştir. Rolüğün geçmişi, Konstantinopolis’in fethine kadar izlenebilmektedir.

Orta Çağ Bizansı’nda Kutsal Lütfiyet ve Sağ El Sembolizmi