Nu phishing almaar meer slachtoffers maakt, stelt grootbank KBC haar klanten een verzekering tegen die vorm van cyberoplichting voor. Moeten banken ons geld dan niet zelf tegen criminelen beschermen? En wordt het stilaan een beter idee om je geld in een sok te verstoppen? Wij vroegen het aan Laura Clays van consumentenorganisatie Test Aankoop. “De bank wil geld om te voldoen aan de wettelijke verplichtingen die ze al heeft. Daar heb ik moeite mee.”

Je hebt het misschien zelf al meegemaakt: je krijgt een telefoonoproep, e-mail, sms of WhatsApp-bericht van criminelen. Ze doen zich voor als medewerkers van je bank of van Card Stop om je jouw inlogcode, pincode of bankkaart te ontfutselen. Ze klinken en lijken betrouwbaar. Maar ga je in op hun vaak dringend geformuleerde verzoeken, dan riskeer je geld van je rekening te zien verdwijnen. Tot duizenden, tienduizenden euro’s gaan soms in rook op. Dat was onder meer het geval bij Patricia Scheveneels (47) uit Leopoldsburg. Ze getuigde deze week hoe ze [60.000 euro verloor](https://www.hln.be/leopoldsburg/die-60-000-euro-dat-was-mijn-pensioen-patricia-47-uit-leopoldsburg-verliest-spaargeld-na-telefoontje-van-proximusmedewerker~a90891fc/). Foetsie, weg.

Nu stelt KBC haar klanten voor om een verzekering van 7 euro per maand te nemen die hen beschermt tegen phishing. Maar moet de bank er niet alles aan doen om onze centen te beschermen, zonder dat we daarvoor moeten betalen?

1. Beschermt de bank uw geld voldoende? 

**Laura Clays**: “In theorie is de bank altijd verplicht het ontfutselde bedrag terug te betalen, mits een franchise van 50 euro. Alleen wanneer de klant ‘grof nalatig’ is geweest, heeft de bank die verplichting niet. Maar wanneer is er sprake van grove nalatigheid? Daar zijn de banken en wij van Test Aankoop en ook Ombudsfin *(de ombudsdienst voor financiële geschillen, red.)* het vaak grondig oneens.”

“Wij zien regelmatig zaken waarbij het perfect begrijpelijk is dat de klant is meegegaan in een verhaal en niet had kunnen ontdekken dat het om phishing ging, maar de bank toch weigert terug te betalen. Het wordt steeds moeilijker om die pogingen te doorzien, zeker met de mogelijkheden die AI de cybercriminelen biedt.”

“Banken wenden steeds vaker de uitzondering van ‘grove nalatigheid’ aan, ook wanneer Ombudsfin oordeelt dat de klant niet nalatig is geweest. In slechts een derde van die zaken volgen de banken het advies van Ombudsfin, terwijl bij andere geschillen met banken dat advies in 96 procent van de gevallen wordt gevolgd. Omdat de wetgeving ruimte laat voor interpretatie, is er een enorme grijze zone waar de banken zich achter kunnen verschuilen. De ‘grove nalatigheid’ moet beter omschreven worden en die Europese wetgeving is men aan het herzien. Maar daar lobbyen de banken volop, ook met voorstellen die het voor hen zelfs mákkelijker maken om de kaart van ‘grove nalatigheid’ te trekken.”

2. Hoe waterdicht is zo’n verzekering tegen phishing?

In de verzekering die KBC aanbiedt, wordt 90 procent van de ontvreemde som terugbetaald, met een maximum van 25.000 euro. “Maar wij zien tal van fraudegevallen voor veel hogere bedragen. Ook deze verzekering legt voorwaarden op en er zullen ook mét die verzekering slachtoffers zijn die hun geld niet terugzien. Wij oordelen dat de bank moet terugbetalen volgens de geldende wet.”

“Ik begrijp dat phishing een groot probleem is en dat er nood is aan dit soort verzekeringen. Maar nu probeert deze bank haar terugbetalingsplicht te financieren met een verzekering. Daar heb ik moeite mee. Terwijl ze zelf instrumenten heeft om phishing te vermijden, zoals striktere controles op risicovolle overschrijvingen.”

3. Hoe veilig is ons geld nog op de bank?

Banken doen al een en ander om je geld te beveiligen. Zo is in oktober vorig jaar de IBAN-check ingevoerd, zodat je de naam van de begunstigde moet invullen bij een overschrijving. “Dat vroegen we met Test Aankoop al lang en het kwam er onder druk van de EU. Die check houdt enkele vormen van phishing tegen, zoals facturen die worden onderschept en waarop een ander rekeningnummer van de begunstigde wordt opgeplakt. Banken houden al veel potentieel risicovolle transacties tegen, maar er is zeker nog marge voor verbetering.”

4. Bewaren we ons geld dan maar beter in een sok?

“Het zal niet zo ver komen dat mensen massaal de banken de rug toekeren. We moeten nieuwe oplossingen zoeken voor de problemen die zich stellen. Sensibiliseren van de consument is een eerste stap. Preventie is de beste remedie. Veel mensen zien nog onvoldoende de noodzaak om phishing te leren herkennen. Er is nog leermarge bij de consument, maar het is vaak ook moeilijk om phishing te herkennen. We moeten een evenwicht vinden tussen de verantwoordelijkheid van de banken en die van hun klanten. Nu wordt vaak een groot deel van de verantwoordelijkheid bij de klant gelegd.”

5. Wordt zo’n verzekering tegen phishing een succes?

“Ik denk dat die verzekering bij veel mensen zal aanslaan, omdat ze slachtoffers in hun omgeving kennen en beseffen dat ze net zo goed in de val hadden kunnen trappen. Heel wat mensen zullen redeneren dat ze met zo’n verzekering tenminste 25.000 euro kunnen veiligstellen. Maar ik vrees dat dit een vals gevoel van veiligheid creëert. We moeten blijven inzetten op het leren herkennen van phishing. Daar hebben de banken een belangrijke rol in te spelen, maar nu doen ze aan symptoombestrijding in plaats van de zaken echt aan te pakken. Zodra phishing niet zo vaak meer voorkomt, omdat we mensen voldoende hebben gesensibiliseerd, wordt zo’n verzekering overbodig.”

Moet je bank je geld niet zélf beschermen? Ophef over phishingverzekering die KBC nu aanbiedt