Liefst 3.721 keer – of gemiddeld tien keer per dag – kon een gevangene vorig jaar niet vanuit zijn cel naar een rechtbank of verhoor worden gebracht. Achter die cijfers schuilt een grote malaise bij de Directie Beveiliging van de federale politie. De gevolgen zijn desastreus: in november en december gingen in drie zaken in Brugge, Gent en Mechelen de verdachten vrijuit omdat ze verschillende keren niet op de zitting geraakten.

Acht jaar cel. Dat riskeerde mensensmokkelaar Sileshu T. uit Eritrea nadat hij 26 migranten via koelcontainers in de haven van Zeebrugge naar Engeland loodste. [Toch ging de man in november vorig jaar vrijuit voor de correctionele rechtbank in Brugge, zonder dat zijn zaak behandeld werd.](https://www.hln.be/brugge/verdachte-mensensmokkelaar-gaat-vrijuit-door-onwil-van-gevangenis-recht-op-eerlijk-proces-geschonden~a87a1cb8/) De reden: tot drie keer toe was er geen transport naar de zitting. Daardoor kreeg de man geen kans op een eerlijk proces, zo oordeelde de rechtbank. De zaak komt deze week voor het hof van beroep, nadat het Openbaar Ministerie bezwaar aantekende.

Een gelijkaardige zaak speelde zich in december af in Gent, waar de correctionele rechtbank de zaak tegen B.S. — die illegaal in het land verbleef en terechtstond voor een reeks diefstallen — onontvankelijk verklaarde. Tot vijf keer toe werd hij — tot frustratie van de rechtbank én het Openbaar Ministerie — niet naar de zitting gebracht. [In Mechelen gebeurde in diezelfde maand hetzelfde bij een zitting van de politierechtbank](https://www.hln.be/mechelen/mechelse-politierechter-zet-strafzaak-stop-nadat-justitie-gevangene-niet-naar-rechtbank-overbracht-recht-van-verdediging-geschonden~aa4f8808/).

De drie verhalen zijn geen uitzonderingen, blijkt uit cijfers die Kamerlid Alexander Van Hoecke (Vlaams Belang) opvroeg bij justitieminister Annelies Verlinden (CD&V). In 2025 konden gevangenen liefst 3.721 keer — of gemiddeld tien keer per dag — niet naar een verhoor of een rechtbank worden gebracht. Dat betekent dat 7,2 procent van alle 51.619 aangevraagde transfers niet werd uitgevoerd. Een jaar eerder, in 2024, werden er nog 3.055 opdrachten niet uitgevoerd, goed voor 6,9 procent van de 44.043 aangevraagde transfers.

“Het is onbegrijpelijk dat criminelen vrijuit gaan omdat de overheid er gewoonweg niet in slaagt ze naar de rechtbank te brengen”, zegt Van Hoecke. “En het is een kwestie van tijd voordat dit opnieuw gebeurt.”

\- Malaise

Achter de cijfers schuilt een grote malaise bij de DAB, de Directie Algemene Beveiliging van de federale politie. De DAB — kortweg Directie Beveiliging — werd in 2017 opgericht onder toenmalig minister van Binnenlandse Zaken Jan Jambon (N-VA).

De bedoeling was dat de bewakingsagenten niet alleen het werk van het oude Veiligheidskorps bij Justitie zouden overnemen — dat instond voor de overbrenging van de gevangenen — maar ook andere bewakingsopdrachten voor hun rekening zouden nemen. Bijvoorbeeld de beveiliging van het koninklijk paleis en de kerncentrales.

Maar al sinds het begin kampt de Directie Beveiliging met grote problemen en capaciteitstekorten. En die geraken maar niet opgelost, zo blijkt ook uit de cijfers van de niet-uitgevoerde gevangenentransporten. De malaise is zo groot dat er niet één oplossing is voor de vele problemen, zo zeggen onze bronnen. “De vraag is eerder: wat is er geen probleem bij de DAB?”

\- Kerncentrales

Ten eerste: het personeel. Het voorziene kader van 1.600 agenten raakte nooit helemaal ingevuld. “De eenheid belast met de overbrenging van gevangenen heeft momenteel 100 personeelsleden tekort”, zegt An Berger, woordvoerster van de federale politie. Bovendien verloopt de rekrutering stroef door de krapte op de arbeidsmarkt en is er veel verloop. Zowel minister van Binnenlandse Zaken Bernard Quintin (MR) als minister van Justitie Annelies Verlinden (CD&V) zeggen zich bewust te zijn van de problemen.

Zo besliste de regering vorig jaar om de beveiliging van de kerncentrales van Doel en Tihange sinds 1 juli 2025 over te laten aan Defensie. Sinds 1 december nemen militairen die taak ook voor hun rekening bij de nucleaire sites in Mol, Dessel en Geel. Op 1 april volgt als laatste Fleurus.

“We hebben duidelijke keuzes gemaakt door DAB-capaciteit weg te halen van de nucleaire sites en in te zetten waar de druk vandaag het grootst is: bij onze hoven en rechtbanken”, zegt minister Quintin. “Zo hebben we meer dan 110 agenten vrijgemaakt en werven we dit jaar nog eens 240 extra DAB-medewerkers aan.”

\- Virtueel failliet

De vraag is of dat volstaat om alle problemen op te lossen. “Van in het begin is de werklast van onze dienst onderschat”, zegt een goede bron binnen DAB. “De mensen die in Doel werkten, komen nu wel vrij, maar veel helpt dat niet. De meesten hadden specifiek voor Doel gekozen, voor beter betaalde 12-uursdiensten. Zij moeten nu plots naar Brussel, ver van huis. Veel mensen vallen daardoor uit.”

“Maar niet alleen de onderbemanning is een probleem”, zegt Alain Hilven, commissaris bij de federale politie en vakbondsafgevaardigde van het ACOD. “Iedereen weet dat de federale politie virtueel failliet is. Er zijn amper middelen. Daardoor zijn er ook veel te weinig voertuigen om alle taken uit te voeren.”

Ook bronnen binnen DAB wijzen naar het voertuigenpark. “De oude groene gevangeniswagens die destijds door Justitie al waren afgeschreven, werden door de federale politie gewoon opnieuw in gebruik genomen. Die voertuigen gaan allemaal kapot omdat ze te oud zijn. En de nieuwe voertuigen die besteld werden, kunnen in sommige justitiepaleizen niet binnen.”

“Daar komt nog bij dat de werklast op dinsdag en vrijdag veel hoger ligt dan op andere dagen, omdat dan de raadkamers plaatsvinden. Zelfs met meer volk krijgen we dat nooit allemaal gedaan”, klinkt het binnen de DAB.

Bovendien kampt de Directie Beveiliging met de gevolgen van de overbevolking in de gevangenissen, zo geeft minister Verlinden toe in het antwoord op de parlementaire vraag. Want het aantal niet-uitgevoerde transporten zit in stijgende lijn, maar ook het aantal aanvragen voor overbrengingen steeg vorig jaar met meer dan 7.000. En het ene probleem maakt het andere nog groter.

“Door die overbevolking is de ‘nationale transfer’ van gevangenen afgeschaft”, zegt Hilven. “Vroeger werden gevangenen op de dag voor hun zitting of verhoor naar de dichtstbijzijnde gevangenis overgebracht, maar nu de gevangenissen vol zitten, is daar geen ruimte meer voor. Iemand voor één nacht van gevangenis A naar B brengen is onmogelijk geworden. Daardoor moeten gevangenen nu vaak op de zittingsdag van de ene kant van het land naar de andere worden gebracht. Wat veel tijd kost.”

Als de Directie Beveiliging aangeeft dat ze een transport niet kan uitvoeren, wordt die taak — in het beste geval — overgenomen door andere eenheden van de federale politie. “Zo komt de druk op de eveneens onderbemande federale reserve (*die vooral dient voor grote incidenten zoals betogingen, red.)* en het interventiekorps *(de gedecentraliseerde eenheden van de reserve die de lokale zones steunen, red.)* te liggen”, zegt Hilven.

“Niet alleen zijn de voertuigen van de reserve en het interventiekorps daar niet voor geschikt — wat veiligheidsrisico’s met zich meebrengt —, die mensen hebben ook gekozen voor een specifieke taak. Niet om constant te worden ingezet voor het transport van gevangenen. Dat leidt tot een cascade-effect, want bij de reserve en het interventiekorps vallen massaal mensen ziek.”

\- Probleemgeval Haren

Opvallend: zowel bij de vrijspraak in Brugge als die in Gent moest de verdachte uit de gevangenis van Haren worden overgebracht. De nieuwe supergevangenis in Brussel — met plek voor 1.190 gevangenen — blijkt een zorgenkind te zijn.

Niet alleen is het personeelsgebrek bij DAB in Brussel groter, de organisatie in de gevangenis zelf staat ook nog niet op punt, zo zeggen bronnen. Gevangenen moeten zich er zelf aanmelden voor een transfer, wat niet altijd soepel verloopt. “En ook de verkeersdoorstroming in Brussel is moeilijker”, zegt de federale politie zelf.

De cijfers van niet-uitgevoerde transporten in Brussel liggen onder meer daardoor veel hoger dan elders. Zo wordt in het gerechtelijk arrondissement Brussel-Halle-Vilvoorde liefst 21 procent van alle aanvragen niet uitgevoerd. In Oost- en West-Vlaanderen ligt dat percentage op respectievelijk 12 en 13 procent, terwijl het in Antwerpen om 7 procent gaat. In Limburg en Leuven zijn de problemen kleiner.

\- Videoconferentie

De oplossing? “In de tweede helft van het jaar moet het personeelstekort weggewerkt zijn”, zegt An Berger van de federale politie. Maar volgens ministers Quintin en Verlinden zijn er ook nog andere oplossingen. “Om het aantal overplaatsingen te verminderen, willen we zittingen van de raadkamer en de kamer van inbeschuldigingstelling ook via videoconferentie laten verlopen”, zegt Verlinden. “Vaak duren die zittingen maar enkele minuten.” Proefprojecten toonden aan dat het kan, maar kregen tot nu toe nog geen algemeen gevolg. “Het wettelijk kader bestaat al jaren, maar moet ruimer worden gebruikt”, zegt ook Quintin.

Nog een oplossing: de zittingen in de gevangenis zelf laten doorgaan, zo zeggen Verlinden en Quintin. Al blijkt dat moeizamer te organiseren dan gedacht. In de gevangenis van Haren werden vijf zittingszalen gebouwd, in Beveren is er al sinds 2014 een assisenzaal. Maar die infrastructuur werd tot de dag van vandaag amper of niet gebruikt.

Hoe verdachten vrijuit gaan omdat ze niet in rechtbank raken: 10 keer per dag wordt gevangenentransport niet uitgevoerd