महाराष्ट्रातील शहर सर्वेक्षण विभाग (City Survey Department) घोटाळे - एक धक्कादायक वास्तव तुम्ही कधी प्रॉपर्टी कार्ड काढायला गेलात आणि तिथे "थोडी सोय करा" असं ऐकलं? तुम्ही एकटे नाही. हा लेख महाराष्ट्रातील शहर सर्वेक्षण विभागातील भ्रष्टाचार, बनावट PR कार्ड प्रकरणे, लाचखोरीचे ACB सापळे आणि सामान्य नाग

शहर सर्वेक्षण विभाग म्हणजे काय?

महाराष्ट्रात प्रत्येक शहरातील मिळकतींची (properties) नोंद ठेवण्याचे काम City Survey Office करते. यातून मिळकत पत्रिका (Property Card / PR Card) दिली जाते. हे कार्ड म्हणजे तुमच्या मालमत्तेचा सरकारी पुरावा. घर विकायचे असो, कर्ज काढायचे असो किंवा वाद मिटवायचा असो - हे कार्ड लागतेच.

पण याच कार्डाभोवती एक मोठा भ्रष्टाचाराचा जाळ पसरलेला आहे.

---

प्रकरण 1 - छत्रपती संभाजीनगर : मृत व्यक्तीच्या नावावर बनावट PR कार्ड

ऑगस्ट 2025 मध्ये छत्रपती संभाजीनगरातील उस्मानपुरा येथे एक धक्कादायक प्रकरण उघड झाले. पवन पाहाडे या आरोपीने मृत व्यक्ती अनिरुद्ध मिश्रा याच्या नावावर बनावट PR कार्ड तयार करून त्याचे घर हडपण्याचा प्रयत्न केला. हे सगळे City Survey Officer समीर दानेकर आणि सर्व्हेयर AV यलगिरे यांच्या सहकार्याने शक्य झाल्याचा संशय आहे. उस्मानपुरा पोलीस ठाण्यात गुन्हा दाखल झाला. चौकशी सुरू झाल्यावर संबंधित अधिकारी रजेवर निघून गेले.

लिंक: https://www.lokmattimes.com/aurangabad/city-survey-office-under-suspicion-over-fake-pr-card-scam/

---

प्रकरण 2 - महसूल व भूमी अभिलेख विभाग : ACB चा सर्वाधिक बळी

महाराष्ट्र लाचलुचपत प्रतिबंधक विभागाच्या (ACB) आकडेवारीनुसार, जानेवारी ते ऑगस्ट 2024 या आठ महिन्यांत राज्यात 499 भ्रष्टाचाराचे गुन्हे नोंदवले गेले. यापैकी सर्वाधिक 134 प्रकरणे महसूल व भूमी अभिलेख विभागातील अधिकाऱ्यांविरुद्ध होती. शहर सर्वेक्षण विभाग याच महसूल विभागाचा भाग आहे.

लिंक: https://www.freepressjournal.in/mumbai/maharashtra-acb-reports-499-corruption-cases-in-8-months-details-major-offenders-bribe-amounts

---

प्रकरण 3 - वसई-विरार : IAS अधिकाऱ्याचे 169 कोटींचे घोटाळा साम्राज्य

2025 मध्ये Enforcement Directorate (ED) ने वसई-विरार महापालिकेत 169 कोटींचा बांधकाम लाच रॅकेट उघडकीस आणला. 2014 बॅचचे IAS अधिकारी अनिलकुमार खंडेराव पवार यावर आरोप आहे की त्यांनी टाऊन प्लॅनिंग, इंजिनीअरिंग आणि फायनान्स विभागातील अधिकाऱ्यांचे एक संघटित नेटवर्क तयार केले होते. बेकायदा बांधकामांना डोळेझाक करण्यासाठी बिल्डरांकडून लाच घेतली जात होती. हे पैसे पत्नी, मुली आणि नातेवाईकांच्या नावावर बेनामी मालमत्तेत गुंतवले गेले.

लिंक: https://indianmasterminds.com/news/maharashtra-ias-scam-vasai-virar-ed-real-estate-bribery-rs-169-crore-152266/

---

प्रकरण 4 - 2025 मध्ये ACB ने 669 भ्रष्टाचार प्रकरणे नोंदवली

2025 मध्ये महाराष्ट्र ACB ने 669 भ्रष्टाचाराचे गुन्हे नोंदवले. 559 सापळा प्रकरणांमध्ये एकूण 3 कोटी 54 लाख रुपयांची लाच गुंतलेली होती. महसूल व भूमी अभिलेख विभाग 61 लाख 89 हजार रुपयांची लाच घेऊन दुसऱ्या क्रमांकावर होता.

लिंक: https://www.freepressjournal.in/mumbai/maharashtra-acb-registers-669-corruption-cases-in-2025-revenue-and-police-departments-top-list

---

कसा होतो हा घोटाळा - सामान्य माणसाला काय भोगावे लागते

1. तुम्ही PR कार्ड काढायला जाता. अधिकारी म्हणतात "फाईल अडली आहे."

2. एक दलाल तुमच्याजवळ येतो आणि म्हणतो "मी सोडवतो, थोडे द्यावे लागेल."

3. पैसे दिले तर काम होते, नाही दिले तर महिनोंमहिने चकरा.

4. बनावट PR कार्ड बनवून मृत व्यक्तींच्या नावावर मालमत्ता हडपण्याचे प्रकारही होतात.

5. Survey Number मध्ये फेरफार करून जमिनी दुसऱ्यांच्या नावावर करणे.

6. नामांकन (mutation) एंट्री बदलण्यासाठी लाच मागणे.

---

काय करावे जर लाचेची मागणी झाली

तुमच्या अधिकाऱ्याने लाच मागितली तर महाराष्ट्र ACB कडे तक्रार करा.

Toll Free Number : 1064

ACB वेबसाईट : https://acbmaharashtra.gov.in

तक्रार नोंदवा : https://acbmaharashtra.net/english/faq

ACB सापळा लावते, आरोपीला रंगेहाथ पकडते आणि सापळ्यातील पैसे 30 दिवसांत परत दिले जातात. तुमची ओळख गुप्त ठेवली जाते.

---

ऑनलाईन PR कार्ड काढा, लाचखोरांना संधी देऊ नका

महाराष्ट्र सरकारने आता Property Card ऑनलाईन काढण्याची सुविधा दिली आहे. Aaple Sarkar पोर्टलवर जा आणि थेट अर्ज करा.

Aaple Sarkar पोर्टल : https://aaplesarkar.mahaonline.gov.in

Property Card ऑनलाईन कसे काढावे माहितीसाठी : https://www.99acres.com/articles/city-survey-property-card-in-maharashtra.html

---

शेवटी एक विनंती

हे फक्त एका विभागाचे नाही. महाराष्ट्रात भ्रष्टाचाराची मुळे खूप खोल आहेत. पण सामान्य माणसाने एकत्र येऊन तक्रारी केल्या तर बदल होतो. Vasai-Virar मध्ये IAS अधिकारी अडकला, Osmanpura मध्ये गुन्हा दाखल झाला - हे सगळे नागरिकांनी आवाज उठवल्यामुळे.

लाच द्या नका. तक्रार करा. ACB ला कळवा. हे तुमचे हक्क आहेत.

---

संदर्भ लिंक्स एकत्र

1. छत्रपती संभाजीनगर बनावट PR कार्ड प्रकरण : https://www.lokmattimes.com/aurangabad/city-survey-office-under-suspicion-over-fake-pr-card-scam/

2. 2024 मध्ये ACB चे 499 गुन्हे : https://www.freepressjournal.in/mumbai/maharashtra-acb-reports-499-corruption-cases-in-8-months-details-major-offenders-bribe-amounts

3. 2025 मध्ये ACB चे 669 गुन्हे : https://www.freepressjournal.in/mumbai/maharashtra-acb-registers-669-corruption-cases-in-2025-revenue-and-police-departments-top-list

4. वसई-विरार IAS अधिकारी 169 कोटी घोटाळा : https://indianmasterminds.com/news/maharashtra-ias-scam-vasai-virar-ed-real-estate-bribery-rs-169-crore-152266/

5. महाराष्ट्र ACB तक्रार केंद्र : https://acbmaharashtra.gov.in

6. Aaple Sarkar ऑनलाईन PR कार्ड : https://aaplesarkar.mahaonline.gov.in