Piše: Damir Gruda

Ako želite da razumijete kako u praksi izgleda državna maćehinska administrativna magija i totalno poniženje Sandžaka, ne morate čitati obimne zakone o lokalnoj samoupravi. Dovoljno je da ukucate adresu zvaničnog sajta Raškog upravnog okruga [https://raski.okrug.gov.rs/](https://raski.okrug.gov.rs/) i pogledate tu surovu, crno na bijelo ispisanu realnost: Novi Pazar, grad sa nevjerovatnom demografskom energijom, privrednim potencijalom i historijskim nasljeđem, u **suštini ima status malo veće, ali potpuno podređene mjesne zajednice u odnosu na Kraljevo**.

Da ironija i politički cinizam budu veći, na čelu tog administrativnog aparata u Kraljevu sjedi načelnik okruga rođen 1996. godine! Čovjek koji je tek zakoračio u tridesete, generacijski bliži TikToku nego složenim geopolitičkim, multietničkim i infrastrukturnim izazovima ovog podneblja, danas sa bezbjedne distance upravlja sudbinom grada koji kipi od života, ali i od nagomilanih problema. Dok omladina Novog Pazara u tim godinama mašta o radnim vizama ili pokušava da preživi u sivoj zoni privatnog sektora, država je odlučila da u fotelju u Kraljevu postavi politički podmladak koji treba da bude "stariji brat" i tutor kompletnom pazarskom rukovodstvu. 

Brojke ne lažu, a u ovom slučaju one su ogoljene i ponižavajuće za svakog stanovnika Pazara. Novi Pazar, koji po svim realnim procjenama na terenu ima više stanovnika od Kraljeva i ubjedljivo najmlađu populaciju u Evropi, barata sa duplo manjim budžetom! Kako je to moguće?! 

Tako što je sistem postavljen na principima brutalne centralizacije moći. Svi ključni poreski prihodi, regionalni projekti i transferna sredstva iz republičke kase najpre prođu kroz kraljevačke filtere. Pazar je decenijama prepoznat po privatnoj inicijativi, maloj privredi, tekstilu i trgovini, ali umjesto da se taj mukom stvoreni novac zadržava u lokalu i ulaže u rješavanje katastrofalne infrastrukture, on se preliva u administrativni centar okruga. Od sudstva, preko zdravstvenih i inspekcijskih službi, pa sve do najobičnijih upravnih dozvola, za sve što je iole ozbiljnije, Pazarac mora da pogleda uzvodno prema Ibru i Kraljevu. 

Dok se Novi Pazar guši u smogu, saobraćajnom kolapsu i hroničnom nedostatku osnovne komunalne infrastrukture, ključne odluke o njegovom razvoju donose se u kabinetima koji su od njega udaljeni stotinama kilometara lošeg i opasnog puta. 

**Čemu onda služi lokalna samouprava u Pazaru ako je njen stvarni domet limitiran voljom i potpisom okružnog načelnika?** **Pazar je politički sveden na nivo pukog izvršioca tuđih naređenja**, prinuđen da prosi sopstveni novac dok se poeni skupljaju na lažnim pričama o regionalnom razvoju. 

Sve dok je zvanični sajt Raškog okruga ogledalo realnosti u kojoj je Novi Pazar tek potčinjena fusnota, i sve dok se sudbinom ovog naroda upravlja kroz partijsko kadriranje bez ikakvog obzira prema potrebama terena, Novi Pazar i Sandžak će ostati ono što jesu ekonomska lokomotiva (bez željeznice) kojoj su zakonom dodijeljena prava i budžet običnih spavaćih kola. 

Totalno poniženje Novog Pazara i Sandžaka