हिजोको घटना केवल एक व्यक्तिको आत्मदाहको घटना थिएन। त्यो हाम्रो समाजको ऐना थियो।

एक नेपाली नागरिकले ट्राफिक जरिवानापछि आफ्नै शरीरमा आगो लगाए। एउटा जीवन गयो। एउटा परिवार उजाडियो। हामी सबै स्तब्ध भयौं। तर शोकसँगै एउटा गाह्रो प्रश्न पनि उठ्यो। आखिर हामी कस्तो समाज बन्दै गएका छौं?

हामी देश बदलिनुपर्छ भन्छौं। तर आफू बदलिन भने तयार हुँदैनौं।

प्रहरीले "नो पार्किङमा गाडी नराख्नुहोस्" भन्यो भने हाम्रो स्वतन्त्रतामाथि आक्रमण भएको जस्तो लाग्छ। कर तिर्नुपर्छ भन्यो भने सरकार लुटेरा भयो भन्ने निष्कर्ष निकाल्छौं। सार्वजनिक जग्गा मिचेर बनाएको संरचना हटाउन खोज्दा गरिबमाथि अन्याय भयो भन्दै आँसु बगाउँछौं। तर त्यही अतिक्रमणले सडक साँघुरो हुँदा "नेपाल कहिले बन्छ?" भनेर लामो फेसबुक स्टाटस लेख्न पनि हामी पछि पर्दैनौं।

हामी युरोप, सिङ्गापुर र अमेरिका जस्तो नेपाल चाहन्छौं। तर सडकको फूलको गमला चोर्दा युरोप सम्झिँदैनौं। ट्राफिक नियम मिच्दा सिङ्गापुर सम्झिँदैनौं। लाइन तोड्दा, कर छल्दा, सार्वजनिक सम्पत्ति नोक्सान गर्दा विकसित देशको उदाहरण दिँदैनौं।

हामी नै हौँ जो कानुनी राज्यको बहस गरेर कहिल्यै थाक्दैनौ। तर त्यही कानुन आफ्नो घरको गेट नजिक आइपुग्ने बित्तिकै मानवअधिकारको आपत्कालीन बैठक सुरु गरिहाल्छौं। हामीलाई नियम चाहिएको छ, तर आफूलाई लाग्ने नियम होइन। अरूलाई लाग्ने नियम चाहिएको छ।

कोही नयाँ आएर म परिवर्तन गर्छु म व्यवस्था खडा गर्छु भन्दा हामीलाई देखिन नसक्नुहुन्छ। यहाँ नेपाललाई बदल्ने सपना सबैले देख्छन्। तर खास प्रश्न चाहिँ के हो भने हामी साँच्चिकै बदलिन कति तयार छौं। 

नेपालमा साम्यवादको भूत चढेका पनि छन् समाजवादको झण्डा बोकेका पनि छन् पुँजीवादको नशामा लठ्ठिएका पनि छन्। अनि अग्रगामी छलाङको नारा लगाएर खरानी घसेर नारा लगाउने पनि छन्। यी सबै वादविवाद सिद्धान्त विचार के के हुन् एउटै शरीरभित्र बिस्तारै पालैपालो प्रवेश गर्छन्।  बिहान समाजवादी बनेका हामी दिउँसो पुँजीवादी साँझतिर क्रान्तिकारी र राति आफ्नै व्यक्तिगत स्वार्थवादी बनिसकेका हुन्छौं।

हामी ढिलो पुग्यौं भने ट्राफिक व्यवस्थालाई गाली गर्छौं। सडक जाम भयो भने सरकारलाई दोष दिन्छौं। तर त्यही जाम कम गर्न ट्राफिक प्रहरीले "नो पार्किङ" लागू गर्दा हामी रिसाउँछौं।

हामी भन्छौं सरकारले सबै सुविधा देओस्। तर सरकारले "कर तिर्नुहोस्" भन्दा "सरकारले लुट्यो" भन्छौं। सरकार करबिना चल्दैन भन्ने पनि थाहा छ। सरकारी पैसा रुखमा फल्दैन भन्ने पनि थाहा छ। यो सत्य हामीलाई थाहा छ। तर आफ्नो स्वार्थ अगाडि त्यो सत्य बिर्सिन्छौं।

अहिले कानुनको सबैभन्दा ठूलो परीक्षा अदालतमा होइन सामाजिक सञ्जालको पनि कमेन्ट सेक्सनमा हुन थालेको छ।  

हिजोको घटनामा जलेको केवल एउटा शरीर होइन। हाम्रो धैर्य, हाम्रो चेतना र कानुनप्रतिको हाम्रो दृष्टिकोण पनि आगोमा पर्‍यो।

मृतकप्रति गहिरो श्रद्धाञ्जली। उहाँको परिवारप्रति हार्दिक समवेदना।

तर यदि यो घटनाबाट हामीले आत्मपरीक्षण गरेनौं भने भोलि फेरि अर्को दुर्घटना हुनेछ, अर्को आक्रोश हुनेछ, अर्को भीड हुनेछ। अनि फेरि हामी दोष अरूमाथि थुपार्नेछौं।

नेपाल बदल्ने सपना सबैले देख्छौं।

तर प्रश्न अझै उही छ

हामी आफैं बदलिन साँच्चिकै कति तयार छौं?

प्रहरीले "नो पार्किङमा गाडी नराख्नुहोस्" भन्यो भने हाम्रो स्वतन्त्रतामाथि आक्रमण भएको जस्तो लाग्छ। कर तिर्नुपर्छ भन्यो भने सरकार लुटेरा भयो भन्ने निष्कर्ष निकाल्छौं। सार्वजनिक जग्गा मिचेर बनाएको संरचना हटाउन खोज्दा गरिबमाथि अन्याय भयो भन्दै आँसु बगाउँछौं।