İslam Medeniyeti - 1: El-Birunî

El-Birunî, İslam medeniyetinin en önemli bilim insanlarından biridir. İslam ve Türk devletinde çalışmalar yaparak Türklerin ve Müslümanların o zamanki zekasını ve bilime verdikleri önemi gözler önüne sermiştir. Çalışmalarını Gazne Devleti'nde yapmıştır ve bizzat Gazneli Mahmud tarafından görevlendirilmiştir. Miladi 973-1048 yılları arasında yaşamıştır ve birçok bilimsel araştırma yapmıştır.

Bugünkü Pakistan sınırındaki Nandana Kalesi'nde bir dağ ve usturlap kullanarak kendi geliştirmiş olduğu trigonometrik formülle Dünyanın yarıçapını 6399 kilometre olarak hesapladı. Günümüz uydu verilerinin bulduğu sonuç ile kıyaslarsak %0.5 hata payı vardır ve bu yönteme "Biruni Kuralı" denmiştir.

Galileo ve Kopernik'ten yüzyıllar önce ve ölüm tehlikesi yaşamadan rahat bir şekilde Dünyanın kendi ekseninde dönüyor olabileceğini ve evrenin merkezinde yer almadığını matematiksel olarak tartışmıştır.

Ay'ın da kendi ışığına sahip olmadığını, Güneş'in ışığını yansıtan karanlık bir küre olduğunu kanıtlamış; Kitabü't-Tefhim eserinde geometri ve perspektif kullanıp Ay'ın evrelerini, Güneş ve Ay tutulmalarını doğru şemalar ile çizmiştir.

Kendi tasarladığı piknometre benzeri taşırma kabında 18 ayrı madenin ve değerli taşın özgül ağırlığını hesaplamıştır. Altın, cıva gibi maddeler için bulduğu değerler, günümüz laboratuvarlarında bulunan sonuç ile neredeyse aynıdır.

Gazneli Mahmud'un Hindistan seferine bizzat katılmıs ve Sanskritçe öğrenmiştir. Hint toplumunun felsefesini, inanç sistemini ve kast yapısını objektif bir yaklaşım ile incelemiştir. Bu tarafsız yaklaşımı sebebiyle tıp ve bilim tarihi otoritelerince dünyanın ilk antropoloğu kabul edilmiştir.

Bitkilerden elde ettiği ilaçları, tıbbi otları ve kimyasal maddeleri alfabe sırasına göre düzenlemiştir. Binlerce ilacın Arapça, Farsça, Türkçe, Hintçe ve Grekçe isimlerini karşılaştırarak farmakolojinin kurucu eserlerinden birini yazmıştır.

Eski Türk, Pers, Yunan, Yahudi ve Hristiyan toplumların takvim sistemlerini, bayramlarını ve tarihi olaylarını karşılaştırmalı olarak incelemiştir. Bu durum tarihe ilgili olduğunu gösteren bir işarettir.

Kısacası İslam'ın altın çağındaki belki de en önemli isim olan ve şu an saymadığım birçok bilimsel olay ile bilime katkıda bulunan bu gibi şahısların kim olduğunu ve ne yaptıklarını subjektifde devam edeceğim. Hepinize selam olsun kardeşlerim! ❤️