मलाई वर्तमान समयमा प्रकाशनमा आउने कृति पढ्नलाई जति मजा आउँछ, त्यति नै रोचक अनुभव पुराना कृतिकारका नाम सुनिएका वा नसुनिएका कृति पढ्दा आउने गर्छ। पुराना किताबमा आउने हिज्जे त्रुटि, अहिले चलनचल्तीबाट बेपत्ता भए रहेका शब्द प्रयोग , वाक्य र संवादका ढाँचा, न्यारेटिभ फ्लोमा देखिने फरकपना अनि पहिलेका किताब पाठकले गर्ने annotation पढ्दा अर्कै अनुभव हुने गर्छ। अहिलेको रंगी विरंगी आवरण भन्दा सिर्फ कुनै पुरानो फन्टमा शीर्षकको नाम लेखिएको छ यो पुस्तकमा चै अनि लेखकको नाम र माथितिर रचनाको प्रकार बताइएको छ। अहिले चै भित्री पाना र अन्तिमको blurb भएको ठाउँमा विधा लेखिन्छ बार कोड, ISBN number र प्रकाशकको नाम र वेबसाईट अनि केहीमा ले आउट वा कभर आवरण डिजाइन गर्नेको नाम साथ।

मेरो हातमा भएको उपन्यास चै कुन सालमा प्रकाशन भैयो भन्ने लेखिएको स्थान कालो मसीले छोपिएकोले देखिन ( पक्कै बिक्री गर्नेले असल दाम र प्रकाशन भएको साल लुकाएको होला) पृष्ठमा। अत: यति चै थाहा लाग्यो प्रकाशन गर्ने मिस्टर के र छापिएको चै न्युरोडतिर रहेछ -- पुरानो बाटा (भारतेली जुत्ता चप्पल कम्पनी) को पसल पछाडी। नेपालि साहित्यमा जासुसी साहित्य लेखन पहिले खुब हल्का - फुल्का चलेको रहेछ। दीर्घबाहु, शरद निरौला आदि हस्तीले जासुसी विधाका उपन्यास निकालेको थाहा । यो उपन्यास पढ्दै गर्दा हल्का अगथा क्रिस्टीका न्यारेसन शैली र कथा लेख्ने तौर-तरिका याद आयो मलाइ चै।

उपन्यासको चुरो कुरो हत्या, murder investigation, timepass by retired veterans, mystery, clues, human greed and selfish nature, आदिबारे छ। उपन्यासको सुरुवात रिटायर भैसकेका आइ.जी.पी. विक्रम सिंह र उषा पात्र बीचको कुराकानी र अर्का पात्र निरजका बीचको भलाकुसारी अनि सरकारी सेवाबाट निवृत्त भएकाहरुले कसरी आफ्नो फुर्सदका दिन बिताउने भनेर सुरु हुन्छ। मन हल्का गर्न, आफुले जानेबुझेसुनेका ज्ञान साझा गर्न तथा उकुसमुकुस हुन र बोर नहुन गर्ने कार्यकलाप आफुले पनि अग्रज एवं कलेजका अवकास हुने गुरुले बताएको सँग मेल खान्छ। उषा पात्र आइ.जी.पी. विक्रम सिंहसँग अपराध विज्ञान criminal investigation - science सिक्न लालायित छिन। सेना, प्रहरी र जासुसी सेवाबाट अवकास पाएकाहरुलाई दिन बिताउन आफ्ना बितेका दिन, गरेका जीवन संघर्षका कठिन क्रम, दु:ख - सुखका सिलसिला, सफलता असफलता आदि बारे भन्न र नव-पुस्ता एवं सुन्ने स्रोता भए पुग्छ। किताबमा पनि यसै गरी विक्रम सिंह आफ्नो पुराना दिन सम्झिन्छ। उनी आफ्नो स्मृतिमा अनुभवका टुक्रा टुक्रा जोडेर कथा हाल्छन। निरज र उषाको परिचय उनले गराउछन र मित्रता नि बंछा यी दुई बीच। परिचय र मित्रतापछि एक अर्कासामु यी दुवै खुल्छन। निरज विभिन्न देश देशावरको यात्रा गरेको भएकाले आफ्नो अनुभव लिपिबद्ध गरेर किताब लेख्न चाहन्छ। साथै निरजकी बहिनी ज्योति ( एम ए सकिएको र प्रेम सम्बन्धमा परेको कारण प्रेमीसँग विवाह गर्न चाहने) र उनी ज्योति का प्रेमी प्रकाशचनको सन्दर्भ नि । कथामा जोडिने अर्को पात्र छिन - आभा , जसको जीवनमा आधीतुफान, बिपत र दुर्भाग्य आएको आयै छन्।

कफीका साथ विक्रम सिंह ले सुनाउने आफ्नो ठुलो असफलता, हत्याकाण्ड र हत्याको असल आरोपी दोषी पत्तो लाउन नसक्दा केस आत्महत्या हो भन्दै फाइलिंग गरेको सुनाउछन। हत्या कसरी भो, हत्यारा को थ्यो, कसरी भाग्यो घटना स्थलबाट आदि mystery का कारण कथानक मजेदार लाग्यो। चितवन जिल्लामा बस्दै आएका कुलीन घरानाका व्यापारी हरि विक्रम शाह, तिनकी पत्नी र पुत्र कुमार विक्रम शाहको परिवार र जिन्दगीको बयान छ। उनको परिवारका साथ भएको चिनारीको कुरा भन्छन विक्रम सिंहल। ती तीन पात्रको व्यवहार, साईकोलोजी, शौक र relationship dynamics पनि कथानकमा बुझ्न सकिन्छा। बाबु छोराबीचको टकराव व्यापार व्यवसायलाई छोराले हेरोस पछि भन्ने बाबुको चाहना र छोराको विदेश नै जाने जिद्दीका कारण हुन्छ। पछि अर्की पात्र आभाको त्यस परिवारमा आगमनपछि विस्तार आभा र कुमार बीच पलाउने प्रेम सिलसिला र उनीहरुको बिहा पछि हुने उथलपुथलले परिवार नै छिन्नभिन्न हुन पुग्छ।

एकदिन पानी परेको बेला ५२ वर्षका हरि विक्रमको हत्या हुन्छ तर सबुद प्रमाण नहुने कारण केस अल्झिन्छ लामै समय र अन्तमा आत्महत्या भनेर पुलिस पन्छिन बाध्य हुन्छन। केसमा यी पात्रहरुको के कस्तो linkageछ, कसरी केस टुँगिन पुग्छ, असली दोषी को हो र कसरी हत्याको घटना हुन्छ र के कारण हो भन्ने दोस्रो हाफमा आएपछि उम्दा twist आउछ। पहिलो पानादेखी नै अन्तिम सम्म पाठक लाई मजैले बाधेर राख्न सक्ने रहेछ किताबको न्यारेसनले भलै हिज्जे त्रुटी, चलनचल्तीमा नहुने शब्द एकाध ठाउँमा आउने र डायलग पढ्दा आउने confusion ले पढाइमा हल्का ब्रेक लाग्छ।

यस्तै पुराना जासुसी उपन्यास पनि reprint हुन सके monotonous र वर्तमान समयमा एउटै मार्काको लाग्ने र युनिक भान नहुने किताब बाट ब्रेक लिएर पढ्न एवं पहिलेका सिर्जना तौरतरिका बुझ्न र स्मरण गर्न नि मजै हुने थ्यो।

गुगल वा अन्य सर्च इन्जिनमा यो किताबको नाम खोज्दा चै नारायणहिटि हत्याकाण्ड आउने रहेछ नतिजा चै। Not to be confused with another book with similar title नारायणहिटी हत्याकाण्ड

[ नारायणी हत्याकाण्ड - लेखक निर - उजाला ] - translate and read in nepali